1 sierpnia o godzinie 17.00 rozpoczęło się wystąpienie zbrojne w okupowanej przez wojska niemieckie Warszawie zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa walczyła do 2 października, – kiedy nastąpiło zawieszenie broni.

Od strony militarnej powstanie było wymierzone przeciwko Niemcom. Głównym celem była próba ratowania powojennej suwerenności, niepodległości Rzeczypospolitej, poprzez odtworzenie w stolicy Polski władz państwowych, będących naturalną kontynuacją legalnych władz. Miało to uniemożliwić narzucenie Polsce władz uzależnionych od Związku Radzieckiego, którego wojska właśnie zbliżały się do Warszawy.

Walki trwały 63 dni. Oddziały powstańcze straciły bezpowrotnie blisko 16 tys. żołnierzy, – z czego 10 tys. poległych oraz 6 tys. zaginionych, których należy uznać za zabitych. Rannych zostało ok. 20 tys. powstańców – w tym 5 tys. ciężko. Do niemieckiej niewoli trafiło ok. 15 tys. żołnierzy (w tym ok. 900 oficerów i 2 tys. kobiet). Wśród zabitych przeważała młodzież w tym ogromna większość warszawskiej inteligencji. Po stronie niemieckiej straty wynosiły 17 tysięcy zabitych i 9 tysięcy rannych.

W czasie walk zburzonych zostało ok. 25% zabudowy miasta, a po ich zakończeniu Niemcy niszczyli dalsze 30%. Pod koniec wojny ok. 84% miasta leżało w gruzach. Zniszczony został wielowiekowy dorobek kulturalny i materialny.

Oddajmy hołd poległym!